ت حسن مجتبى ‏علیه ‏السلام در لابه لای متون

 حسن

تعیین خلیفه و جانشین و پس از صلى الله علیه وآله به امر و فرمان الهى است. شاهد این مدّعا ماجراى ذیل مى باشد: اکرم صلى الله علیه وآله هنگامى که در مکه بود، گاه به سراغ قبایل عرب مى رفت و آنها را به دعوت مى نمود. از جمله با قبیله بنى عامر گفتگو نمود. یکى از بزرگان آنان به نام بحیرة بن فراس گفت: اگر ما با شما بیعت کنیم و دعوت شما را بپذیریم، و خدا شما را بر دشمنانت پیروز گرداند، قول مى دهى که جانشینى تو از آن ما باشد؟

اکرم صلى الله علیه وآله فرمود: «اَلْاَمْرُ لِلَّهِ [اِلَى اللَّهِ] یَضَعُهُ حَیْثُ یَشاءُ؛ این امر مربوط به خدا است و آن را هرجا بخواهد قرار مى دهد».(1)

پاسخ فوق با صراحت تمام اعلام مى کند که خلافت و ت با نصب و تعیین الهى است. حتّى اکرم صلى الله علیه وآله نیز در این امر جز نقش واسطه و اعلام کننده، نقش دیگرى ندارد.

ت حسن علیه السلام در گفتار صلى الله علیه وآله

حال این پرسش مطرح مى شود که آیا حسن علیه السلام از چنین نصبى برخوردار است یا خیر؟ هر چند از نظر شیعیان، ت آن حضرت امر مسلّمى است، ولى معاندان و مخالفان، به این شبهه دامن زده اند که حسن علیه السلام توسط اکرم صلى الله علیه وآله و یا على علیه السلام به عنوان معرّفى نشده است. براى روشن شدن مسئله، مطلب را از چند زاویه بررسى مى کنیم:

الف. منابع اهل سنّت

1) جابر بن یزید جعفى مى گوید: از جابر بن عبد اللّه انصارى شنیدم که گفت: اکرم صلى الله علیه وآله به او فرموده است: «اى جابر! اوصیاى من و ان مسلمانان بعد از من، اوّلین آنان على، سپس حسن،... سپس قائم که اسم او اسم من و کنیه او کنیه من مى باشد.»(2)