راز پیروزی خاتم

حضرت محمد

پرداختن به مسأله فرهنگ با هر رویکردی، یکی از مهمترین دغدغه های ایدئولوگ های جوامع مختلف بوده و هست. اهمیت این بحث، در نوع هدایت انبیای الهی که همگی به نوعی مبنای فرهنگی داشته اند، نهفته است. اما قاط گری و امتزاج سنت های باطل اقوام گوناگون با فرهنگ الهی انبیا، زمینه انحراف فرهنگی را در میان پیروان ادیان مختلف ایجاد کرد، تا جایی که آن سنت ها کم کم بر ارزشهای فرهنگی ادیان الهی غلبه کرد و باعث کمرنگ شدن نقش آنان گردید. خداوند بنا به سنت الهی و جهت اتمام حجت بر بندگان خود، آ ین را برانگیخت و تولدی دیگر را در زندگی بشر رقم زد، تولدی که مبنای تحولات فرهنگی فراوانی در جامعه بشری شد.

عصر قاط حق و باطل

عصر صلی الله علیه وآله، عصر پیدایش ده فرهنگ های باطل که خود را به ادیان ابراهیمی منتسب می د، بوده است، براساس همین نیاز، خلأ وجود یک فرهنگ هدایتگر الهی احساس می شد و بعثت حضرت ختمی مرتبت صلی الله علیه وآله ، پایان این احساس ناخوشایند بود.

صلی الله علیه وآله با توجه به فضای جامعه و نیازهای موجود، پروژه تغییر فرهنگی عظیمی را آغاز نمودند و در مدت رس خود به آن همت گماشتند که این تغییرات موجب شد سنگ بنای تحولات عمیق فرهنگی در ادوار گوناگون تاریخ بشریت گذاشته شود.

رسول خدا صلی الله علیه وآله در دوره ای دست به تغییر و تحول تمدنی زدند که تشخیص حق از باطل به دلیل امتزاج فرهنگ های باطل با ارزش های حاکم در ادیان ابراهیمی سخت شده بود و مرز بندی دقیقی در این میان دیده نمی شد.

نتیجه این اقدامات ارزنده عینیت بخشیدن به هویت اصیل انسانی، انتخاب مسیر صحیح در زندگی، شناخت ویژگیهای شخصیتی، گسترش فضایل و ممانعت از رشد رذایل اخلاقی به واسطه دستورات جان بخش نبوی بود که موجب هویت بخشی به دعوت شدگان و مقاومت آنان در برابر ظلم وستم و جهل زمانه بود

حاکمیت این نوع فرهنگ موجب شده بود که ارزش های موجود در ادیان ابراهیمی به نفع مستکبرین و حاکمان جور مصادره شود. با این همه فرهنگ ی قصد تحمیل اه نظام ارزشها و نظام دینی خود را نداشته و ندارد، چرا که اگر مفاهیم ارزشمند این نظام های فرهنگی به نحو شایسته به مردم منتقل شود، ارزشها از ضد ارزشها شناسایی می شود و نظام های برتر فرهنگی جای خود را به ده فرهنگ های قاطی خواهند داد.

در این شرایط بود که فرهنگ در قالب یک نظام هماهنگ با فطرت وارد میدان شد، آن هم در زمانی که آن فرهنگهای باطل بر زندگی مردم سایه افکنده بودند.

ابزارهای هدایتی رحمت

تحولات تمدنی در جامعه بر سه مبنای عقل، فطرت و وحی استوار شده بود و بر همین اساس توانست تحولی را در جامعه انسانی به وجود آورد که برمبنای نیاز و خواست مشروع، عقلانی و فطری بشر باشد و بر همین اساس هم گسترش یافت. بشر چه در عصر بعثت و چه پس از آن تشنه حقایقی بود که از زبان وحی بیان می شد و چون این دستورها و راهنمایی های هدایتگرانه براساس همان سه محور اصلی زندگی بشر بود، توانست چه در عصر بعثت و چه پس از آن و حتی اکنون که 14 قرن از بیان آن ها گذشته است، به این نیازها پاسخ دهد. نتیجه این اقدامات ارزنده عینیت بخشیدن به هویت اصیل انسانی، انتخاب مسیر صحیح در زندگی، شناخت ویژگیهای شخصیتی، گسترش فضایل و ممانعت از رشد رذایل اخلاقی به واسطه دستورات جان بخش نبوی بود که موجب هویت بخشی به دعوت شدگان و مقاومت آنان در برابر ظلم و ستم و جهل زمانه بود.

ارجاع بشر به فطرت خود، توجه و اهتمام به احکام و هدایت عقلی، تکوینی، تشریعی و فطری از ابزار هدایت بشر توسط اکرم صلی الله علیه وآله و ایجاد تغییر فرهنگی بوده است.

، داعیه دار گفتگوست و همواره زمینه بحث و گفتگو با فرهنگها و ادیان دیگر را فراهم آورده است و این نشان از غلبه همه جانبه فرهنگ بر سایر فرهنگها و ادیان است. امروزه شاهد پیشرفت روزافزون فرهنگ در جهان هستیم و این نتیجه همان دعوت جهانی صلی الله علیه وآله است

ابزار مهم دیگری که صلی الله علیه وآله در ایجاد این تغییر از آن بهره جستند، استفاده از ان، مدیران و کارگزاران لایق است.

محبت و رأفت رحمت نسبت به سایرین از دیگر ابزارهای مورد استفاده در این راستا است که موجب جذب افراد بیشماری به اخلاق نیکوی ایشان شد، بر همین اساس برخی از آسیب دیدگان این دعوت الهی دست به کارشکنی زده و در مقابل ایشان ایستادند اما این مقاومت ها در مدت زمانی نه چندان طولانی به کرنش تبدیل شد، چراکه دعوت خویش را بر مبنای گفتگو بنا نهاد. استفاده از واژه هایی چون؛ "یتدبرون"، "یتفکرون"، "یعقلون" و ... در آیات قرآن دلیل این مدعا است.

صلح جویی و مدارا از دیگر ابزارهای این دعوت ارزنده بود که توانست تغییرات گسترده و عمیقی در فضای جهانی ایجاد کند.

بهترین بستر تعامل فرهنگی

آنچه خلاصه وار از ضرورتها و لوازم دعوت برای تغیییر فرهنگی و تحول تمدنی در جهان بیان شد، بیانگر این نکته است که فرهنگ تمدن ساز و انسان ساز این ظرفیت را دارد که با سایر تمدنها و فرهنگ ها به تعامل پرداخته و نیز زمینه ساز تحولات گسترده در دنیا باشد.

، داعیه دار گفتگوست و همواره زمینه بحث و گفتگو با فرهنگها و ادیان دیگر را فراهم آورده است و این نشان از غلبه همه جانبه فرهنگ بر سایر فرهنگها و ادیان است. امروزه شاهد پیشرفت روزافزون فرهنگ در جهان هستیم و این نتیجه همان دعوت جهانی صلی الله علیه وآله است.

بخش تاریخ و سیره معصومین تبیان


منبع: پایگاه اطلاع رسانی شیعه آنلاین به نقل از خبرگزاری بازتاب.