لیست مزاجیِ غذاها بدین قرار است:[1]

غذاهای گرم و تر

لبنیات:

شیر تازه/ مصلح: عسل، گلاب

کره/ مصلح: عسل، شکر سرخ، ادویه قابضه، نمک

ماست چکیده/ مصلح: مغزگردو، آویشن، عسل، نعناع خشک، سبزی های معطّر

ریشه ها:

انوع ترب/ مصلح: نمک، عسل، زیره خیسانده شده در سرکه

زردک/ مصلح: انیسون، ادویه گرم

سیب زمینی ترشی/ مصلح: دارچین، عسل، سکنجبین، سرکه و دل، میخک

شلغم/ مصلح: فلفل، زیره، گلنگلبین، سکنجبین، شکر سرخ، دل، سرکه

هویج/ مصلح: انیسون، ادویه گرم

توت و بذرهای ملیّن:

اقسام توت/ مصلح: نمک، عسل، زیره خیسانده در سرکه

خاکشیر/ مصلح: کتیرا، عسل

صیفی ها:

بزه/ مصلح: آب انار ترش، سرکه

خیار چنبر/ مصلح: مصطکی، انیسون، روغن بادام

سبزی ها:

تربچه/ مصلح: نمک، عسل، زیره خیسانده شده در سرکه

حبوبات:

گندم/ مصلح: سرکه کهنه، شیرینی های طبیعی

اقسام لوبیا/ مصلح: دارچین، زنجبیل، دل، زیره، نمک، روغن زیتون، آویشن، فلفل، پختن با گوشت حیوان جوان

میوه ها:

انجیر تازه/ مصلح: سکنجبین، شربت ریواس، شربت بالنگ

انجیر خشک/ مصلح: گردو، آویشن، انیسون، بادام

انگور/ مصلح: تخم کرفس، غذاهای ترش، سکنجبین

ما/ مصلح: آب انار، بادام، سکنجبین، گلاب، سرکه، کاهو

زردآلو/ مصلح: عسل، انیسون، زنیان، مصطکی، زیره، روغن زیتون

سیب/ مصلح: دارچین، گلنگبین، غذاهای لطیف

قیسی/ مصلح: عسل، انیسون، زنیان، مصطکی، زیره

گل / مصلح: عسل، دارچین، هل، رازیانه، مربای زنجبیل، کندر، زیره

گیلاس شیرین/ مصلح: مهسل و ملیّن

موز/ مصلح: نمک، مربای زنجبیل، عسل، سکنجبین بُ و معتدل

مویز/ مصلح: سکنجبین، آبمیوه های ترش

گوشت ها:

بوقلمون/ مصلح: گشنیز، سماق

گوساله/ مصلح: گشنیز، سماق، مرزه

/ مصلح: گشنیز، سماق، مرزه، سرکه

پاچه/ مصلح: گلپر، سرکه، مرزه، زنجبیل، دارچین

جگر سفید/ مصلح: شاه زیره، خیساندن و سپس کباب نمودن دارچین

جگر سیاه/ مصلح: ادویه گرم، نمک، دارچین، گشنیز، شاه زیره، سرکه، کباب نمودن

زبان/ مصلح: طبخ با سرکه یا گشنیز خشک، زیره، خولنجان، مرزه

مغز/ مصلح: نمک، آویشن، دارچین، زیره، ترشی های طبیعی

غاز/ مصلح: آب انار، زیره، دارچین، فلفل، زنجبیل

سار/ مصلح: آب انار، آبغوره، سکنجبین ترش مزه، دارچین، هل

مرغ محلی/ مصلح: ادویه گرم، سکنجبین

میگو/ مصلح: شاه زیره، شربت انار، نعناع، سرکه

ادویه ها:

گل زبان/ مصلح: صندل سفید

مغزهای گیاهی:

بادام درختی شیرین/ مصلح: مصطکی، عسل، ربوب ترش

تخم بزه/ مصلح: بنفشه، عسل

تخم طالبی/ مصلح: بنفشه، عسل

کنجد/ مصلح: عسل، بریان نمودن

بادام زمینی/ مصلح: مصطکی، عسل

فرآوری شده:

ارده/ مصلح: سرکه، عسل

روغن بادام تلخ/ مصلح: عسل، شکر، نبات، بادام شیرین

روغن کنجد/ مصلح: عسل

شیره انگور/ مصلح: تخم ریحان، خشخاش، عسل

غذاهای گرم و خشک

لبنیات:

پنیر کهنه/ مصلح: مغزگردو، آویشن، عسل، نعناع خشک، سبزی های معطّر

ریشه ها:

پیاز/ مصلح: شستن آن با آب و نمک، سرکه، آب انار، کاسنی

چغندر/ مصلح: دل، آبغوره، پختن با عدس، شربت بالنگ، سرکه

سیر/ مصلح: پختن در آب و نمک، روغن بادام، کره، گشنیز، سکنجبین، انار ترش

کلم قمری/ مصلح: آویشن، پونه، انیسون، دارچین

موسیر/ مصلح: پختن در آب و نمک، روغن بادام، کره، سکنجبین

توت ها و بذرهای ملیّن:

تخم ریحان/ مصلح: مرزنجوش

فرنجمشک/ مصلح: بنفشه، سکنجبین

صیفی ها:

بادمجان/ مصلح: پختن با گوشت بره، روغن ی تازه، سرکه، زیره، گلپر، انار، نمک، پیاز، زنجبیل تازه

فلفل سبز/ مصلح: صمغ عربی، صندل، گلاب

سبزی ها:

برگ چغندر/ مصلح: دل، آبغوره، پختن با عدس، شربت بالنگ

پونه/ مصلح: آرد بلوط، رب مورد، سرکه

پیازچه/ مصلح: شستن با آب و نمک، سرکه، آب انار، کاسنی

ترخون/ مصلح: عسل، کرفس

تره/ مصلح: گشنیز، کاسنی تازه

تره تیزک(شاهی)/ مصلح: کاسنی، فه، سرکه

جعفری/ مصلح: سویق، بادرنجبویه، ترشی های طبیعی، کاسنی

رازیانه/ مصلح: صندل، سکنجبین

ریحان/ مصلح: نیلوفر

سی سنبر(سرسم)/ مصلح: کتیرا

شاه تره/ مصلح: کاسنی، هلیله زرد

شبدر/ مصلح: کاسنی

شنبلیله/ مصلح: سکنجبین، انیسون، کاسنی، برگ اسفناج، فه

شوید(شبت)/ مصلح: آبلیمو، آبغوره، ترشی های طبیعی، سکنجبین ساده

کرفس/ مصلح: انیسون

اقسام کلم بستانی/ مصلح: سکنجبین، پختن با گوشت حیوان، روغن بادام، دل

کنگر آبی/ مصلح: عناب

کنگر فرنگی/ مصلح: ادویه گرم، سرکه، روغن زیتون

کنگر وحشی/ مصلح: سرکه، ترشی

گزنه/ مصلح: آبمیوه های سرد، زعفران

مارچوبه/ مصلح: عسل، سرکه، سکنجبین

مرزه/ مصلح: سرکه

نعناع/ مصلح: کرفس

والک/ مصلح: گشنیز، کاسنی تازه

حبوبات:

جوی دوسر(چاودار)/ مصلح: کتیرا

لپه/ مصلح: کتیرا

نخود/ مصلح: خشخاش، زیره، شوید، سکنجبین ساده، گلنگبین

میوه ها:

انبه/ مصلح: زنجبیل، نمک، مویز، شربت زرشک، روغن زیتون

به/ مصلح: عسل، انیسون، مربا نمودن آن با عسل

زیتون/ مصلح: مغز گردو، مغز بادام، سرکه، عسل، شیرینی های طبیعی

نارگیل/ مصلح: عسل، میوه های ترش، لیمو، هندوانه

گوشت ها:

آهو/ مصلح: سماق، گشنیز، مرزه، پختن با روغن بادام یا کنجد، سکنجبین

اردک/ مصلح: پختن با سرکه، کرفس، پونه، نخود، شوید، تره، دارچین، سکنجبین

بلدرچین/ مصلح: روغن کنجد، روغن بادام، آب انار، روغن زیتون

/ مصلح: دارچین، فلفل، زنجبیل، پیاز، سکنجبین، گلپر، سیر، تره تیزک، زیره

ن/ مصلح: سرکه، آبغوره، روغن های گیاهی

دل/ مصلح: آویشن، زیره، فلفل، گلپر، خواباندن در روغن کنجد و بعد کباب

شتر/ مصلح: جوشاندن با روغن زیتون، پختن با نمک و شوید، فلفل، سرکه، زیره

شترمرغ/ مصلح: سرکه، روغن

قرقاول/ مصلح: سکنجبین

گنجشک/ مصلح: آب انار، آبغوره، سکنجبین ترش، دارچین، هل

کبوتر/ مصلح: پختن با آبغوره و سرکه، کاسنی، کرفس، سماق، شوید، تره، نخود

کبک/ مصلح: ترشی های طبیعی، سکنجبین

وس/ مصلح: سرکه، آبغوره، روغن های گیاهی، ادویه گرم، سکنجبین

تخم ماهی/ مصلح: زنجبیل، سکنجبین

کباب/ مصلح: سماق، گشنیز، فلفل، سکنجبین

ادویه ها:

آویشن/ مصلح: سرکه انگور

افتیمون/ مصلح: زعفران، کتیرا، روغن بادام، صمغ عربی

انیسون/ مصلح: رازیانه، سکنجبین

اسپند/ مصلح: میوه های ترش، سکنجبین

اسطوخدوس/ مصلح: سکنجبین

بادرنجبویه/ مصلح: صمغ عربی، کندر

برگ بو/ مصلح: کتیرا

پونه/ مصلح: کتیرا

تخم کافشه/ مصلح: انیسون، شیرینی های طبیعی

چای سبز و سیاه/ مصلح: شیربز، بادیان خطائی، مشک، دارچین، زنجبیل

دل/ مصلح: روغن بادام، کاسنی، سرکه

دارچین/ مصلح: کتیرا، مصطکی

رازیانه/ مصلح: صندل، سکنجبین

رزماری/ مصلح: سکنجبین

زردچوبه/ مصلح: آب لیمو، آب بالنگ

زعفران/ مصلح: انیسون، سکنجبین

زنجبیل/ مصلح: عسل، روغن بادام

زنیان/ مصلح: گشنیز، باقلا

زیره/ مصلح: عسل، کتیرا، آویشن

سیاه دانه/ مصلح: در سرکه خیساندن، کتیرا

فلفل/ مصلح: روغن گیاهی سرد(برای گرم مزاجان)، عسل(برای سرد مزاجان)

کاکائو/ مصلح: زعفران، روغن پسته، گلاب

گلپر/ مصلح: خیساندن در سرکه، بوئیدن کافور یا گلاب، رازیانه، تخم خیارین

میخک/ مصلح: صمغ عربی

نمک/ مصلح: روغن بادام، آویشن، گوشت حیوان جوان

وانیل/ مصلح: زعفران، روغن پسته، گلاب

هل/ مصلح: کتیرا

مغزهای گیاهی:

اقسام بزرک/ مصلح: گشنیز، سکنجبین، عسل

بادام هندی/ مصلح: مصطکی، عسل، ربوب ترش

بادام درختی تلخ/ مصلح: عسل، خشخاش، بادام شیرین

بادام کوهی/ مصلح: مصطکی، عسل

بنه(پسته کوهی)/ مصلح: گلاب، رب ریواس، سکنجبین، ربوب ترش

پسته/ مصلح: زردآلو، انار ترش، سرکه، سکنجبین، آلو

تخم آفتابگردان/ مصلح: آبغوره، آب انار، سرکه

چلغوزه/ مصلح: خشخاش، عسل، سکنجبین، میوه های ترش

فندق/ مصلح: آب عسل، شکر سرخ، شربت به، سکنجبین

گردو/ مصلح: انار ترش، سکنجبین، خشخاش، ترشی های طبیعی

غذاهای فرآوری شده:

روغن زیتون/ مصلح: مغز گردو، مغز بادام، سرکه، عسل، شیرینی های طبیعی

شکر سرخ یا سفید/ مصلح: کاهو، به، بادام، شیر تازه، ترشی های طبیعی

شیره ما/ مصلح: سرکه، بادام درختی، سکنجبین، ترشی های طبیعی

عسل/ مصلح: آب انار ترش، آب لیمو، آب بالنگ، سرکه، گشنیز

غذاهای سرد و خشک

لبنیات:

قره قروت/ مصلح: انواع فلفل، سیاه دانه، زیره

کشک/ مصلح: گلنگبین، سیر، نعناع خشک، پونه کوهی

توت ها و بذرهای ملیّن:

بارهنگ/ مصلح: عسل، مصطکی

تمشک/ مصلح: عسل

شاه توت/ مصلح: عسل، آب انار، انار

سبزی ها:

ترشک/ مصلح: شربت ها، رازیانه، شکر سرخ

ریباس(ریواس)/ مصلح: شربت عود، انیسون، عسل

گشنیز/ مصلح: سکنجبین، زرده تخم مرغ با فلفل و نمک، آب مرغ، دارچین

حبوبات:

ارزن/ مصلح: عسل

باقلا خشک/ مصلح: عسل، پوست کندن، جوشاندن در آب و ریختن آب آن پس از پختن، روغن بادام، پونه، مرزه، فلفل، دارچین، آویشن، زیره، گلپر

برنج/ مصلح: خیساندن در آب و نمک، زعفران، زیره سیاه، شوید

جو/ مصلح: رازیانه، شیرینی های طبیعی، انیسون، روغن های گیاهی

ذرت/ مصلح: شیرینی های طبیعی، روغن های گیاهی

عدس/ مصلح: مرزه، روغن بادام، سرکه، گلپر، پختن با گوشت حیوان جوان، روغن کنجد تازه، پونه، زعفران، روغن ی

ماش/ مصلح: زیره، میخک، آب انار ترش، سماق، روغن بادام، زنجبیل، دارچین، فلفل، دل

میوه ها:

آلبالو/ مصلح: عسل

ازگیل/ مصلح: انیسون، عسل، عود هندی

انار ترش/ مصلح: عسل

بالنگ/ مصلح: عسل، بنفشه، شربت انجیر، شربت خشخاش

تمر هندی/ مصلح: کتیرا، خشخاش، عناب، بنفشه، لعاب به دانه

زا الک/ مصلح: انیسون، عسل، عود هندی

زرشک/ مصلح: میخک، شکر سرخ و شیرینی های طبیعی

زغال اخته/ مصلح: عسل، گلنگبین

سنجد/ مصلح: عسل، شکر سرخ

غوره/ مصلح: گلنگبین، شربت خشخاش، انیسون

کُنار/ مصلح: سکنجبین، گلنگبین، مصطکی

گریپ فروت/ مصلح: عسل، گلنگبین

لیمو عمانی/ مصلح: عسل، گلنگبین

نارنج/ مصلح: عسل، گلنگبین

ولیک/ مصلح: عسل، گلنگبین

گوشت ها:

بز/ مصلح: نمک، فلفل، پیاز، دارچین، زیره، میخک، بادام، نارگیل، ما

قلوه/ مصلح: کباب با روغن زیتون، نمک، فلفل، دارچین، مصطکی، شاه زیره

سیر / مصلح: گلپر، سرکه، مرزه، زنجبیل، دارچین

ادویه:

سماق/ مصلح: انیسون، مصطکی، طبخ با بادمجان

قهوه/ مصلح: زعفران، گلاب، روغن پسته، زنجبیل

نشاسته/ مصلح: کرفس، میخک، شیرینی های طبیعی

مغزهای گیاهی:

بلوط خوراکی/ مصلح: سکنجبین، عسل

شاه بلوط/ مصلح: سکنجین، عسل

غذاهای فرآوری شده:

سرکه/ مصلح: شیرینی های طبیعی، روغن بادام شیرین

غذاهای سرد وتر

لبنیات:

پنیر تازه/ مصلح: مغزگردو، آویشن، عسل، نعناع خشک، سبزی های معطّر

خامه/ مصلح: عسل

دوغ و ماست/ مصلح: زنیان، نعناع، آویشن، سیر، کاکوتی، زیتون، سیاه دانه، پونه

سرشیر/ مصلح: عسل

شی استوریزه/ مصلح: عسل، گلاب

ریشه ها:

سیب زمینی/ مصلح: دارچین، زنجبیل، آویشن

توت ها و بذرهای ملیّن:

اسفرزه/ مصلح: عسل، سکنجبین عنصلی

توت فرنگی/ مصلح: عسل

صیفی ها:

خیار بوته ای/ مصلح: نمک، رازیانه، زنیان، مویز، عسل، زیره، پوست کندن

اقسام کدو/ مصلح: آب عسل، میخک، زیره، نعناع، نمک، روغن زیتون، فلفل، دل، آبغوره

گوجه فرنگی/ مصلح: روغن زیتون

هندوانه/ مصلح: پوست هندوانه، عسل، گلنگبین

سبزی ها:

اسفناج/ مصلح: پختن با روغن بادام، روغن ی تازه، دارچین، فلفل

بامیه/ مصلح: ادویه های گرم

فه/ مصلح: کرفس، نعناع، مصطکی

قارچ خوراکی/ مصلح: دل، پختن با نمک و شوید، روغن کنجد، روغن زیتون، پونه، آویشن، فلفل، زنجبیل، زیره

کاسنی/ مصلح:

کاهو/ مصلح: نعناع، کرفس، زیره، مصطکی، سکنجبین، هلیله

حبوبات:

لوبیا سبز/ مصلح: دارچین، زنجبیل، دل، زیره، نمک، روغن زیتون، آویشن، فلفل، طبخ با گوشت حیوان جوان

باقلا تازه/ مصلح: عسل، پوست کندن، جوشاندن در آب و ریختن آب آن پس از پختن، روغن بادام، پونه، مرزه، فلفل، دارچین، آویشن، زیره، گلپر

نخود سبز/ مصلح: آویشن، دارچین، زنجبیل، فلفل سیاه

میوه ها:

آلو و آلوچه/ مصلح: عناب، گلنگبین، کندر، عسل، زنیان، زیره، روغن زیتون

انار شیرین/ مصلح: زنجبیل پرورده، انار ترش

پرتقال/ مصلح: عسل، گلنگبین

دار / مصلح: عسل، گلنگبین

شفتالو/ مصلح: عسل، مربای زنجبیل

شلیل/ مصلح: عسل، گلنگبین، انیسون، زنیان، مصطکی، روغن زیتون

کیوی/ مصلح: عسل، گلنگبین

لیمو شیرین/ مصلح: عسل، گلنگبین

نارنگی/ مصلح: عسل، گلنگبین

هلو/ مصلح: عسل، مربای زنجبیل

آناناس/ مصلح:

گوشت ها:

انواع ماهی/ مصلح: پختن با دنبه یا کنجد، زنجبیل، آویشن، عسل، گلنگبین، اودیه گرم

مغزهای گیاهی:

به دانه/ مصلح: رازیانه، عسل

تخم کدو/ مصلح: عسل، گلنگبین

تخم هندوانه/ مصلح: عسل، گلنگبین

خشخاش/ مصلح: عسل، مصطکی


[1] - کتاب طب سنتی ی، مهدی برزو، با مقدمه پروفسور حسین خیر ش، چاپ پنجم 1394، نشر ابتکار دانش، شابک: 5-107-11-600-978، صص 91 الی 101